Pracownicy Katedry prowadzą badania naukowe w zakresie statystyki regionalnej, wielowymiarowej analizy demograficznej, taksonomii, badań sondażowych, statystyki małych obszarów, statystyki małych podmiotów gospodarczych, statystyki rynku pracy, geograficznych systemów informacji GIS. Aktywnie współpracują z Głównym Urzędem Statystycznym na płaszczyźnie zastosowania metod estymacji pośredniej do szacowania informacji dla małych jednostek terytorialnych oraz wykorzystania rejestrów administracyjnych.


Główne kierunki badań prowadzonych w Katedrze:


  • Analiza demograficzna
  • Analiza szeregów czasowych
  • Jakość danych statystycznych, integracja różnych źródeł informacji
  • Komputerowe systemy informacji o przestrzeni,
  • Koniunktura i prognozowanie demograficzne,
  • Liniowe modele mieszane
  • Metoda reprezentacyjna
  • Metodologia badań statystycznych
  • Metody analizy danych w przypadku występowania braków odpowiedzi (kalibracja, imputacja).
  • Metody statystyczne w badaniach rynku
  • Modele wielopoziomowe
  • Rynek Pracy
  • Statystyczna Integracja Danych,
  • Statystyka i ekonometria przestrzenna
  • Statystyka Małych Obszarów
  • Statystyka regionalna
  • Statystyka społeczna
  • System informacji statystycznej o przedsiębiorczości
  • Terytorialne zróżnicowanie procesów demograficznych
  • Wielowymiarowa analiza demograficzna
  • Wielowymiarowa analiza statystyczna
  • Zastosowanie metod statystycznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem,

 Projekty realizowane przez pracowników katedry:



W dorobku poznańskiego środowiska statystycznego można wyróżnić następujące rodzaje prac:


  • Organizacja badań statystycznych i demograficznych,
  • Ocena jakości źródeł statystycznych,
  • Statystyka gospodarcza,
  • Demografia rodziny i gospodarstwa domowego,
  • Analiza demograficzna (analiza kohortowa, modele ludności ustabilizowanej,analiza wieloregionalna i wielostanowa, translacja demograficzna, determinanty procesów demograficznych)
  • Prognozy demograficzne,
  • Statystyka regionalna (metodologia badań statystycznych,statystyka zjawisk rynkowych, statystyka małych i średnich podmiotów gospodarczych, statystyka małych obszarów,komputerowe systemy informacji o przestrzeni, aplikacja nowych technologii w badaniach statystycznych)

W utworzonej w roku 1993 Katedrze Statystyki podjęto nowe zadania, które postawił przed jej pracownikami okres przejściowy do gospodarki rynkowej. Elżbieta Gołata (1994,1995a,1996b,1995c) podejmuje badania w zakresie rynku pracy. Aleksandra i Marek Witkowscy (1994,1996,1997a,1997b,1998) badają sytuację małych i średnich podmiotów gospodarczych, warunki bytu gospodarstw domowych i procesy reprywatyzacyjne w Wielkopolsce. Kazimierz Kruszka (1994, 1994a, 1995, 1995a) skupia się nad jakością informacji gospodarczej w okresie transformacji ze szczególnym uwzględnieniem wielkich miast. Grażyna Dehnel podjęła badania nad możliwością zastosowania metod estymacji pośredniej w statystyce gospodarczej (1994, 1997a, 1997b). W centrum zainteresowań badawczych T. Klimanka znalazły się problemy wykorzystania komputerowych systemów informacji o przestrzeni w statystyce publicznej (1997).

Analiza demograficzna
Podwaliny pod badania rodziny i gospodarstwa domowego w ośrodku poznańskim dał S.Borowski. Szczególnie dużo pracowano nad tymi zagadnieniami w okresie realizacji wielkich problemów centralnie sterowanych w latach 1977-1989. Na uwagę zasługuje opracowanie J.Paradysza (1992) wykonane w ramach analiz po spisie ludności w 1988 r. oraz realizacja przez J. Paradysza i E. Gołatę jednego z pierwszych grantów KomitetuBadań Naukowych pt: ”Rozwój rodziny i gospodarstwa domowego w Polsce” w latach 1992-1993. Uwieńczeniem tych badań była konferencja zorganizowana przez nowo powstałą Katedrę Statystyki nt. „Badanie koniunktury demograficznej” (Baranowo 1994).
Pracownicy Katedry wylansowali w kraju wieloregionalną analizę demograficzną i wielostanowe tablice trwania życia zawodowego; por. J.Paradysz (1978,1981,1982,1985), M. Kędelski, E. Gołata (1986), E. Gołata (1987, 1994a, 1995).
Jednym z fundamentalnych problemów współczesnej analizy demograficznej jest translacja demograficzna. Jest nader interesujące, że po trzystu latach rozwoju demografii Amerykanin N.B.Ryder oraz Francuzi R.Pressat i L.Henry odkryli ścisłe zależności między analizą kohortową i transwersalną, dzięki czemu można było objaśnić wiele zjawisk, takich jak „baby boom” z lat pięćdziesiątych XX w. W Polsce temu zagadnieniu poświęcił swe dwie książki J.Paradysz (1985,1990).


Warto odnotować, że w naszym środowisku bardzo wcześnie zwrócono uwagę na teorie przyszłego laureata nagrody Nobla - Gary Beckera; por. J.Paradysz (1976, 1977a). W poznańskim ośrodku S. Waszak stworzył podstawy metodologiczne pod wielowariantowe prognozy demograficzne, które następnie przyjęto w praktyce Głównego Urzędu Statystycznego. Przy tym wielowariantowość dotyczyła wszystkich elementów ruchu ludności (urodzenia, zgony i migracje). Do nowoczesnej metodologii nawiązał w latach osiemdziesiątych J.Paradysz (1982). Przedstawił on model Rogersa-Willekensa jako narzędzie budowy prognoz z uwzględnieniem migracji na zupełnie nowych podstawach metodologicznych. W miejsce stosowanych dotychczas prognoz pomigracyjnych uwzględniających salda migracji użyto strumieni migracyjnych, co było znacznym postępem w prognozowaniu. Ponownie do prognoz demograficznych ośrodek poznański powrócił w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy pojawiło się na nie zapotrzebowanie ze strony odrodzonego samorządu lokalnego. Ten typ prognoz wymaga specjalnej uwagi, ze względu na małe obszary. J. Paradysz jest autorem szeregu prognoz w wersji biologicznej i pomigracyjnej, między innymi dla Poznańskiego Obszaru Metropolitalnego, Gorzowa, Międzyrzecza i Widuchowej.


Metodologia badań statystycznych
W nowej Katedrze Statystyki i w Centrum Statystyki Regionalnej od 1993 r. prowadzone są bardzo intensywne prace nad metodologią badań statystycznych. Od samego początku przyjęto comiesięczny rytm prezentacji podstawowych zagadnień w formie zaproszonego referatu oraz dyskusji. Ponadto, co dwa lata organizowane są duże międzynarodowe konferencje naukowe. Dotychczas zorganizowano 8 konferencji, po których ukazały się 4 zbiory referatów, poświęcone statystyce regionalnej; por. J. Paradysz (1995, 1997, 2000, 2002). W porządku chronologicznym skupiono się nad następującymi zagadnieniami:


  • Bank danych regionalnych,
  • Integracja komputerowych baz danych,
  • Możliwości aplikacji do warunków polskich niemieckiego systemu opracowania i prezentacji danych statystycznych - DUVA
  • Ruch małych i średnich podmiotów gospodarczych,
  • Administracyjne rejestry jako nowoczesne źródła zasilania informacyjnego, w tym poznański, komputerowy system informacji o przestrzeni GeoInfo,
  • Statystyka małych obszarów,
  • Nowoczesne technologie w badaniach statystycznych.

W niektórych przypadkach udało się nam osiągnąć znaczące sukcesy. Dlatego też poświęcimy im więcej miejsca.


Aplikacja systemu GeoInfo do badań ekonomicznych
Aplikacja systemu GeoInfo do badań ekonomicznych, a szczególnie do marketingu i rynku nieruchomości, powala uważać ten program komputerowy za w pełni przydatne dla nas narzędzie analizy; por. T.Klimanek (1997, 2000). Należy tu podkreślić bardzo dobrą współpracę z Wydziałem Nieruchomości oraz Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim.

Wykorzystanie Internetu do informacyjnej obsługi samorządów lokalnych
W 1999 r. podjęliśmy prace nad wykorzystaniem internetu do informacyjnej obsługi samorządów lokalnych. Projekt ten został nazwany: „Internetowa Panorama Miast, Gmin i Regionów”. Przygotowany projekt stron internetowych uzyskał pozytywną ocenę środowiska, w wyniku czego otrzymaliśmy grant Komitetu Badań Naukowych na lata 2000-2001. Celem projektu „Internetowej Panoramy” była informacyjna obsługa samorządowych społeczności lokalnych, miejskich, gminnych i powiatowych zwanych też Małymi Ojczyznami. W oparciu o materiały promocyjne przedstawione w postaci multimedialnych tablic, wykresów, analiz i prognoz statystycznych tworzone były strony w witrynach internetowych. Informacje zawarte w witrynach obejmują: statystyczny opis rozwoju społeczno-ekonomicznego, aktywizację i upowszechnienie inicjatyw rozwoju lokalnego, ocenę perspektyw i wskazanie przesłanek dla zrównoważonego rozwoju regionu, przesłanki decyzyjne niezbędne dla przyszłych inwestorów i partnerów gospodarczych, prezentację dziedzictwa cywilizacyjno-kulturowego. Zasadniczym celem stron internetowych „Panoramy” jest informacyjne wspomaganie demokracji lokalnej realizowanej przez mieszkańców oraz ich samorządy terytorialne, a przede wszystkim promocja najcenniejszych wartości Małych Ojczyzn. Każda gmina ma możliwość uczestnictwa w całym projekcie „Panoramy” bezpłatnie w ograniczonym zakresie informacyjno – promocyjnym.

Statystyka małych obszarów (SMO)
Dzięki wytrwałej pracy udało nam się osiągnąć dominującą pozycję w kraju w zakresie statystyki małych obszarów. SMO - to nowoczesne metody estymacji w warunkach, gdypróba losowa jest zbyt mała, żeby można było wykorzystać estymatory bezpośrednie. SMO ma szczególne znaczenie obecnie, w warunkach ekonomizacji życia ludności. Pozyskiwanie informacji od ludności oraz małych i średnich podmiotów gospodarczych staje się niewspółmiernie trudniejsze od tego, co było w gospodarce scentralizowanej. Z drugiej zaś strony, zapotrzebowanie na szybką i wiarygodną informację na możliwie niskim poziomie agregacji przestrzennej (gmina, powiat, miasto a nawet jego dzielnice) jest o wiele większe niż w gospodarce socjalistycznej. W przypadku SMO prace prowadzimy wielotorowo (weryfikacja i aplikacja nowych rodzajów estymatorów, prace nad pokryciem informacyjnym dla rynku pracy, małych i średnich firm, samorządu lokalnego).


Oprócz wspomnianych konferencji wyniki naszych badań były prezentowane na dużych specjalistycznych konferencjach w Rydze (1999) i we Frankfurcie na Odrą (2000). Dotychczas pracownicy Katedry Statystyki opublikowali około 20 opracowań poświęconych SMO, miedzy innymi G. Dehnel (1997,1997a) J Paradysz (1998a, 1999), E. Gołata (2004). Dowodem pozytywnej oceny naszego dorobku w tej dziedzinie było wygranie przez nas konkursu PHARE w 1997 r. na szkolenie w 4 edycjach pracowników Głównego Urzędu Statystycznego w zakresie metody reprezentacyjnej oraz zaproszenie do udziału w międzynarodowym konsorcjum realizującym badanie w ramach V Programu Ramowego UE pt. Programme „Information Society Technologies” EURAREA – Enhacing Small Area Estimation Techniques to Meet European Needs. SMO była też przedmiotem pracy doktorskiej G.Dehnel (1999) , nagrodzonej w 2000 r. nagrodą Ministra Edukacji Narodowej, i T. Klimanka (2004) oraz prac habilitacyjnych E. Gołaty (2004) i G. Dehnel (2010).

 

EURAREA – Enhacing Small Area Estimation Techniques to Meet European Needs
W skład konsorcjum EURAREA wchodziły urzędy statystyczne pięciu państw europejskich: Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Finlandii, Szwecji, Włoch, oraz Akademia Ekonomiczna w Poznaniu reprezentująca Polskę. Głównym koordynatorem projektu był Urząd Statystyczny Wielkiej Brytanii, a ekspertami byli specjaliści w zakresie statystyki małych obszarów z całego świata. Celem konsorcjum EURAREA było wypracowanie technik estymacji oraz opracowanie odpowiedniego oprogramowania wspierającego Europejski System Statystyczny w zakresie szacowania podstawowych charakterystyk rynku pracy oraz poziomu życia ludności w skali lokalnej. Zadania projektu realizowane były w czterech grupach tematycznych. Temat 1: Pożyczanie mocy w czasie. Próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób najlepiej wykorzystać dane z badań z lat wcześniejszych, aby zwiększyć precyzję ocen dla bieżącego roku. Temat 2: Pożyczanie mocy w przestrzeni. Zwiększenie efektywności poprzez wykorzystanie informacji z innych obszarów. Temat ten miał dwa aspekty: (a) wykorzystanie przestrzennej korelacji reszt; (b) problem estymacji dla jednostek przestrzennych różnych wielkości (tzw. korelacja ekologiczna). Temat 3: Adaptowanie metod standardowych dla złożonych schematów losowania próby. Przystosowanie estymatorów stosowanych w statystyce małych obszarów do wykorzystania w przypadku stosowania złożonych schematów losowania. Wyróżniono tutaj dwa zagadnienia: (a) wybór estymatorów i ocenę ich właściwości, (b) optymalny dla statystyki małych obszarów schemat doboru próby. Temat 4: Estymacja parametrów dla małego obszaru oraz dla grup wyróżnionych w jego ramach. Określenie pośredniej metody szacunku dla małego obszaru między techniką estymacji dla tylko jednej zmiennej, a techniką typu SPREE zachowującą strukturę badanej cechy.

 

Badanie ukrytego potencjału lokalnego rynku pracy „Monitorowanie Plus”
W latach 2005-2006 pracownicy Katedry Statystyki i Centrum Statystyki Regionalnej przy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu brali udział w projekcie badawczym „Badanie ukrytego potencjału lokalnego rynku pracy Monitorowanie Plus”, który był realizowany na terenie województwa wielkopolskiego w ramach Priorytetu 2 – Wzmocnienie Rozwoju Zasobów Ludzkich w Regionach, Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004 – 2006, Działanie 2.1. Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie. Koordynatorem projektu było ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z o.o. z siedzibą w Kutnie, a nadzór nad jego realizacją sprawował Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu. 


Z ramienia Uniwersytetu Ekonomicznego koordynatorem projektu był mgr Marcin Szymkowiak, a w pracach brali udział prof. dr hab. Jan Paradysz, dr hab. Elżbieta Gołata, dr Grażyna Dehnel, dr Tomasz Klimanek, dr Aleksandra Witkowska i mgr Irena Janas.


Głównym celem projektu „Monitorowanie Plus” było zbudowanie modelu komunikowania się między kluczowymi podmiotami rynku pracy z terenu województwa wielkopolskiego. Możliwe to było dzięki ocenie dostosowania potencjału ludzkiego i systemu szkoleniowego do potrzeb regionalnego rynku pracy. Z przeprowadzonych analiz wynikało, że województwo wielkopolskie nie posiadało żadnego kompleksowego źródła wiedzy na temat regionalnego rynku pracy w połączeniu z systemem edukacji. Poszczególne instytucje dysponowały danymi, jednakże brakowało narzędzi systemowych umożliwiających ich integrowanie, a niedoskonałość komunikacji między podmiotami rynku pracy utrudniała podejmowanie wspólnych działań, takich jak dostosowanie oferty systemu edukacji do potrzeb regionalnego rynku pracy. Rezultatem prowadzonych badań było:


  • opracowanie innowacyjnego systemu monitorowania tendencji rynku jako narzędzia prognostycznego,
  • określenie najważniejszych kierunków zmian na wielkopolskim rynku pracy,
  • sporządzanie listy najbardziej poszukiwanych zawodów, kwalifikacji i umiejętności oraz analiza ofert edukacyjnych i szkoleniowych w województwie,
  • zorganizowanie warsztatów mających na celu tworzenie „mostów” komunikacyjnych pomiędzy lokalnymi instytucjami rynku pracy.

Zadaniem CSR w ramach projektu była, między innymi, analiza istniejących ofert edukacyjnych i szkoleniowych oraz działań monitorujących rynek pracy, a w konsekwencji opracowanie wytycznych umożliwiających utworzenie pomostu łączącego system oświaty z regionalnym rynkiem pracy. W wyniku prowadzonych analiz przygotowane zostało kompleksowe opracowanie „Raport z wynikami badania systemu edukacji – przedstawienie sposobów skutecznego monitorowania zmian zachodzących na rynku pracy” W raporcie tym dokonano kompleksowej analizy istniejących ofert edukacyjnych i szkoleniowych na terenie województwa wielkopolskiego wraz z identyfikacją czynników odpowiedzialnych za krótkookresowy, „koniunkturalny” mechanizm dostosowania się szkół, uczelni i instytucji językowych do wymogów rynku pracy.

Pracownicy Katedry Statystyki nie ograniczają się tylko do, fascynującego z pewnością, świata „wzorków”, tablic i metod, ale uczestniczą czynnie we wspomaganiu przemian gospodarczych i ustrojowych w Polsce i krajach ościennych; por. np. E. Gołata i J. Paradysz (1994), D. Marcinowicz i J. Paradysz (2002, 2003) oraz J. Paradysz (2003, 2004a). 

ESSnet on Small Area Estimation
             - SAE 61001.2009.003-2009.859
dr Tomasz Klimanek – koordynator polskiego zespołu w projekcie SAE, jednocześnie członek zespołu realizującego projekty MEETS oraz DI.

Głównym celem projektu ESSnet on Small Area Estimation jest rozpowszechnienie wiedzy, narzędzi oraz wytycznych między różnymi urzędami statystycznymi państw Unii Europejskiej w zakresie stosowania metodologii statystyki małych obszarów. W szczególności projekt nakierowany jest na zbudowanie i podtrzymywanie wspólnej bazy wiedzy na temat estymacji pośredniej poprzez przegląd literatury oraz identyfikację najlepszych praktyk stosowanych w tych państwach, gdzie estymacja pośrednia wykorzystywana jest w statystyce publicznej. W projekcie zaangażowane są urzędy statystyczne ośmiu krajów Unii Europejskiej (urząd statystyczny Włoch – ISTAT pełni rolę koordynatora całego projektu):


  • Francji - Institut National de la Statistique et des Etudes Economiques, INSEE,
  • Hiszpanii - Instituto Nacional de Estadistica de Espana, INE, 
  • Holandii - Centraal Bureau voor de Statistiek, CBS,
  • Niemiec - Statistisches Bundesamt, DESTATIS, 
  • Norwegii - Statistisk Sentralbyra, SSB, 
  • Polski - Główny Urząd Statystyczny, GUS, 
  • Wielkiej Brytanii - Office for national Statistics, ONS 
  • Włoch – Istituto Nazionale di Statistica, ISTAT,
  • a także Szwajcarii posiadającej status partnera w tym projekcie.

Okres realizacji projektu obejmował 2 lata (styczeń 2010 – grudzień 2011). W ramach projektu wyróżniono 7 pakietów roboczych (Work Packages):


  • WP1. Zarządzanie projektem,
  • WP2. Analiza obecnego stanu wiedzy w zakresie metodologii statystyki małych obszarów,
  • WP3. Ocena jakości estymacji,
  • WP4. Oprogramowanie,
  • WP5. Analiza studium przypadku,
  • WP6. Wskazówki i wytyczne,
  • WP7. Transfer wiedzy i know-how

Strona polska zaangażowana jest w realizację wszystkich pakietów roboczych, a w odniesieniu do pakietu WP2 powierzona jej została funkcja koordynatora tego pakietu roboczego.

ESSnet on Data Integration
              - DI 61001.2009.002-2009.832
dr Marcin Szymkowiak – koordynator polskiego zespołu w projekcie DI, jednocześnie podwykonawca w projekcie MEETS oraz członek zespołu realizującego w projekt SAE.


Z dniem 31 stycznia 2012r. zakończył się projekt Data Integration. W projekcie brali udział pracownicy Katedry Statystyki: Dr Marcin Szymkowiak (koordynator), Dr hab. Grażyna Dehnel, Dr Tomasz Klimanek oraz Mgr Wojciech Roszka. W internecie dostępne są materiały, prezentacje oraz szczegółowe informacje o projekcie pod następującym adresem.

Projekt ESSnet on Data Integration koncentruje się na metodologii dotyczącej integracji danych oraz na statystycznych aspektach użyteczności zintegrowanych zbiorów danych. Wskazuje się, że integracja danych może stać się wielkim wyzwaniem dla urzędów statystycznych. Wielka różnorodność danych stwarza poprzez ich integrację możliwość dokonywania analiz, które nie byłyby możliwe w odniesieniu do przeprowadzenia dla osobnych, pojedynczych zbiorów (badania reprezentacyjne, spisy, rejestry administracyjne). Dopiero łączne użycie tych zbiorów jest efektywne, gdyż pozwala zaspokoić potrzeby informacyjne bez konieczności prowadzenia nowych badań. Takie podejście pozwala zmniejszyć także obciążenie respondenta oraz uzyskiwać w miarę szybki sposób aktualne dane. Celem projektu będą badania nad rozwojem metodologii 3 nurtów integracji danych:


  • statistical matching (parowanie statystyczne),
  • record likage (łączenie rekordów według klucza),
  • micro integration processing (przetwarzanie zintegrowanych danych),

Głównym efektem projektu jest silniejsza współpraca między europejskimi urzędami statystycznymi w zakresie integracji danych. W projekcie zaangażowane są urzędy statystyczne ośmiu krajów Unii Europejskiej (urząd statystyczny Włoch – ISTAT pełni rolę koordynatora całego projektu):


  • Hiszpanii - Instituto Nacional de Estadistica de Espana, INE, 
  • Holandii - Centraal Bureau voor de Statistiek, CBS,
  • Norwegii - Statistisk Sentralbyra, SSB, 
  • Polski - Główny Urząd Statystyczny, GUS, 
  • Włoch – Istituto Nazionale di Statistica, ISTAT,
  • Szwajcarii - Office fédéral de la statistique, FSO.

Okres realizacji projektu obejmował 2 lata (styczeń 2010 – grudzień 2011). W ramach projektu wyróżniono 6 pakietów roboczych (Work Packages):


  • WP1. Budowa i utrzymywanie bazy wiedzy w zakresie metodologii record likage, statistical matching oraz micro integration processing – ocena istniejącego stanu wiedzy,
  • WP2. Rozwój metodologii integracji danych,
  • WP3. Rozwój instrumentarium integracji danych poprzez poszerzenie zestawu istniejących aplikacji,
  • WP4. Wsparcie transferu wiedzy i know-how oraz doświadczeń w zakresie integracji danych w ramach współpracy w ESS (European Statistical System),
  • WP5. Organizacja szkoleń w zakresie integracji danych oraz budowa systemu aktywnej komunikacji,
  • WP6. Zarządzanie projektem,

Strona polska zaangażowana jest w realizację wszystkich pakietów roboczych.

Modernisation of European Enterprise and Trade Statistics
                          - MEETS 30121.2009.004-2009.807
dr hab. Grażyna Dehnel – koordynator projektu MEETS, jednocześnie członek zespołu realizującego projekty SAE oraz DI,

Celem projektu “Modernisation of European Enterprise and Trade Statistics” było:


  • zbadanie użyteczności dostępnych źródeł administracyjnych dla krótkookresowej i rocznej statystyki przedsiębiorstw w odniesieniu do średnich i dużych podmiotów gospodarczych (tj. o liczbie pracujących przekraczającej 9 osób),
  • wykorzystanie informacji pochodzących ze źródeł administracyjnych do estymacji kalibracyjnej w sytuacji niepełnych danych dla celów krótkookresowej i rocznej statystyki przedsiębiorstw,
  • zastosowanie statystyki małych obszarów do estymacji parametrów dotyczących krótkookresowej i rocznej statystyki przedsiębiorstw,
  • rozszerzenie zakresu przekrojów, w których prezentowane są wyniki badania średnich i dużych podmiotów gospodarczych.

Zakres wykonanych prac:
Projektem objęto przedsiębiorstwa o liczbie pracujących przekraczającej 9 osób. Polska statystyka publiczna w celu określania obowiązków statystycznych umownie określa tę zbiorowość jako przedsiębiorstwa średnie (od 10 do 49 osób pracujących) oraz duże (powyżej 49 osób pracujących),
W ramach realizacji projektu zostały wykonane prace w zakresie trzech obszarów tematycznych.

Pierwszy obszar tematyczny obejmował prace o charakterze diagnostycznym (przeglądowym i identyfikacyjnym) oraz analitycznym. Zidentyfikowane i opisane zostały następujące systemy administracyjne stanowiące potencjalne źródła danych dla krótkookresowej i rocznej statystyki małych, średnich i dużych przedsiębiorstw:

1. System podatkowy – system informacyjny prowadzony przez Ministerstwo Finansów –zasilany danymi z deklaracji i zeznań podatkowych oraz z formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych (PIT, CIT, VAT, KEP)

2. System ubezpieczeń społecznych – system informacyjny prowadzony przez ZUS, tzw. Kompleksowy System Informatyczny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (KSI ZUS) – zasilany danymi z dokumentów ubezpieczeniowych dotyczących płatników składek i ubezpieczonych.

Prace w tym obszarze tematycznym dotyczyły następujących dziedzin:

3. przychody i koszty działalności, podatki,

4. rynek pracy (pracujący, zatrudnieni, wynagrodzenia).

Drugim obszarem tematycznym było badanie dotyczące zastosowanie metod proponowanych przez statystykę małych obszarów (SMO) do szacunku podstawowych charakterystyk przedsiębiorstw w odniesieniu do krótkookresowej i rocznej statystyki. Wykorzystanie metodologii estymacji pośredniej z jednej strony przyczyniło się do poprawy precyzji szacunku, z drugiej zaś umożliwiło prowadzenie estymacji z częstotliwością miesięczną w przekroju, dla którego uzyskanie szacunku do tej pory nie było możliwe. Przyjęty poziom agregacji stanowił połączenie przekroju branżowego, jakim był rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, z przekrojem przestrzennym reprezentowanym przez województwa. 


Trzeci obszar tematyczny dotyczył badania możliwości wykorzystania informacji pochodzących z różnych źródeł administracyjnych do estymacji kalibracyjnej w sytuacji niepełnych danych dla celów krótkookresowej i rocznej statystyki przedsiębiorstw. Wykorzystanie wszelkich dostępnych informacji na temat wybranych zmiennych opisujących działalność podmiotów gospodarczych, poprzez jednoczesne spełnienie odpowiednich równań kalibracyjnych, miało na celu zniwelowanie negatywnego wpływu braków odpowiedzi, a pośrednio także obserwacji odstających.


Okres realizacji projektu obejmował 16 miesięcy – od 1 listopada 2009 roku do 28 lutego 2011 roku.


ESSnet Project on Methodology for Modern Business Statistics – MEMOBUST 

               61001.2010.006-2010.702 - projekt naukowy Komisji Europejskiej i Europejskiego Urzędu Statystycznego realizowany w 2010 roku, koordynowany przez dr. hab. Andrzeja Młodaka.

W projekcie brali udział pracownicy Katedry Statystyki: dr hab. Grażyna Dehnel, prof.nadzw.UEP, dr Tomasz Klimanek, dr Marcin Szymkowiak.


Mapy ubóstwa na poziomie podregionów w Polsce z wykorzystaniem estymacji pośredniej


Na podstawie listu intencyjnego podpisanego 26.06.2013 r. została podjęta współpraca Departamentu Badan Społecznych i Warunków Życia w Głównym Urzędzie Statystycznym i Ośrodka Statystyki Małych Obszarów w Urzędzie Statystycznym w Poznaniu z Bankiem Światowym, której celem było wykorzystanie technik z zakresu statystyki małych obszarów do stworzenia map ubóstwa na poziomie podregionów (NUTS 3).


Podstawowym źródłem informacji publikowanych przez GUS (Główny Urząd Statystyczny) na temat relatywnego wskaźnika zagrożenia ubóstwem dochodowym zarówno na poziomie całego kraju jak i dla regionów (NUTS 1) jest Europejskie Badanie Dochodów i Warunków Życia (EU-SILC). Zgodnie z danymi GUS wskaźnik zagrożenia ubóstwem dla całej Polski na podstawie badania EU-SILC wynosi 17,7% [GUS 2012]. Zaprezentowane w niniejszym raporcie szacunki, wykonane przy zastosowaniu estymacji pośredniej, umożliwiają przeprowadzenie analizy terytorialnego zróżnicowania zasięgu ubóstwa w Polsce na niepublikowanym dotąd poziomie podregionów (NUTS 3). Tym samym zwiększa się pokrycie informacyjne w zakresie ubóstwa na poziom 66 podregionów.


Wstępna analiza otrzymanej mapy pozwala zauważyć różnice miedzy Polską centralna i wschodnią (o wyższej stopie ubóstwa) a zachodnią – charakteryzującą się mniejszym zasięgiem ubóstwa. Najwyższy odsetek ubogich osób w populacji (co najmniej 29%) odnotowano w 4 podregionach, które znajdują się w województwach lubelskim (3 podregiony) oraz świętokrzyskim (1 podregion). Z kolei najniższy poziom ubóstwa (poniżej 9%) jest obserwowany w 5 największych ośrodkach miejskich (z wyjątkiem Łodzi) stanowiących odrębne podregiony (w Warszawie, Krakowie, Trójmieście, Wrocławiu i Poznaniu).