Centrum Wiedzy o Dostępności

Uniwersyteckie Centrum Wiedzy o Dostępności powstało jako odpowiedź na potrzebę rozwijania, upowszechniania i wdrażania wiedzy z zakresu dostępności oraz projektowania uniwersalnego. Centrum funkcjonuje przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu i stanowi przestrzeń współpracy naukowej, eksperckiej, edukacyjnej oraz praktycznej, ukierunkowanej na tworzenie rozwiązań wspierających osoby ze szczególnymi potrzebami.

Projekt „Uniwersyteckie Centrum Wiedzy o Dostępności” jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.

Numer projektu: FERS.03.01-IP.08-0249/24
Okres realizacji: 01.09.2025–31.08.2028
Całkowita wartość projektu: 4 929 378,40 zł
Wartość dofinansowania: 4 781 497,04 zł

Celem Centrum jest rozwijanie i propagowanie wiedzy o dostępności, w tym projektowaniu uniwersalnym, a także wzmacnianie współpracy Uniwersytetu z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Działalność UCWD koncentruje się na tworzeniu innowacyjnych produktów, usług, standardów i wzorców, które wspierają samodzielność, komunikację, edukację oraz codzienne funkcjonowanie osób ze szczególnymi potrzebami.

Szczególne znaczenie w działalności Centrum mają dwa obszary specjalizacji Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu: rozwój produktów przemysłowych i opakowań oraz rozwój produktów i usług cyfrowych. W tych obszarach projektowane są rozwiązania odpowiadające na rzeczywiste potrzeby użytkowników, z uwzględnieniem zasad dostępności, funkcjonalności, użyteczności i projektowania uniwersalnego.

W ramach działalności Centrum planowane jest opracowanie i wdrożenie co najmniej pięciu innowacyjnych rozwiązań służących poprawie jakości życia i zwiększeniu dostępności przestrzeni, produktów, usług oraz procesów edukacyjnych. Przykładami takich działań są m.in. inteligentne opakowania wspierające osoby z dysfunkcjami, etykiety i znaczniki ułatwiające komunikację, stanowiska edukacyjne wspierające proces dydaktyczny, programy psychoedukacyjne wykorzystujące rozwiązania Internetu rzeczy oraz systemy oparte na sztucznej inteligencji, służące tłumaczeniu treści na bardziej przystępne formy komunikacji.

Odbiorcami działań Centrum są przede wszystkim osoby ze szczególnymi potrzebami, w tym osoby z niepełnosprawnościami, studenci, pracownicy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, osoby spoza społeczności akademickiej, a także użytkownicy przestrzeni instytucji współpracujących z Centrum. Działania UCWD kierowane są również do uczelni, instytutów naukowych i badawczych, organizacji pozarządowych, instytucji publicznych, przedsiębiorstw, centrów transferu technologii, inkubatorów innowacji oraz innych podmiotów zainteresowanych rozwijaniem dostępnych i inkluzyjnych rozwiązań.

Uniwersyteckie Centrum Wiedzy o Dostępności ma charakter interdyscyplinarny. Łączy wiedzę z zakresu jakości, projektowania produktów, opakowań, usług cyfrowych, nowych technologii, edukacji, komunikacji oraz nauk społecznych. Dzięki temu możliwe jest tworzenie rozwiązań odpowiadających na zróżnicowane potrzeby użytkowników i wspierających budowanie uczelni otwartej, dostępnej oraz odpowiedzialnej społecznie.

Działalność Centrum wpisuje się w strategiczne cele rozwoju Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, wzmacniając jego potencjał badawczy, dydaktyczny, technologiczny i społeczny. UCWD wspiera budowanie kultury dostępności oraz promuje projektowanie uniwersalne jako ważny element nowoczesnej, inkluzyjnej i odpowiedzialnej organizacji.

W ramach projektu zaplanowano realizację zadań ukierunkowanych na rozwijanie wiedzy o dostępności, projektowaniu uniwersalnym oraz tworzenie praktycznych rozwiązań wspierających osoby ze szczególnymi potrzebami.

1. Opracowanie inteligentnych opakowań wspierających osoby z dysfunkcjami

Zadanie obejmuje zaprojektowanie i opracowanie inteligentnych opakowań, które będą wspierać osoby z różnymi dysfunkcjami w codziennym korzystaniu z produktów. Rozwiązania te będą tworzone we współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym, z uwzględnieniem potrzeb użytkowników, zasad dostępności oraz projektowania uniwersalnego.

2. Opracowanie etykiet i znaczników na produktach

Zadanie polega na opracowaniu etykiet i znaczników przeznaczonych dla osób z trudnościami w rozpoznaniu i komunikacji. Celem jest stworzenie rozwiązań ułatwiających identyfikację produktów, odczytywanie informacji oraz samodzielne podejmowanie decyzji przez użytkowników. Prace będą realizowane we współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym.

3. Opracowanie stanowiska roboczego do nauki i procesu dydaktycznego

W ramach zadania planowane jest opracowanie dostępnego stanowiska roboczego, tzw. stołu edukacyjnego, wspierającego naukę oraz proces dydaktyczny. Rozwiązanie będzie projektowane z myślą o osobach ze szczególnymi potrzebami, tak aby ułatwiać uczestnictwo w zajęciach edukacyjnych, rozwijać samodzielność oraz wspierać komfort pracy i nauki.

4. Opracowanie programu psychoedukacyjnego z wykorzystaniem inteligentnych urządzeń Internetu rzeczy

Zadanie obejmuje przygotowanie programu psychoedukacyjnego wykorzystującego inteligentne urządzenia Internetu rzeczy. Celem programu będzie wspieranie użytkowników w codziennym funkcjonowaniu, rozwijaniu kompetencji oraz korzystaniu z nowoczesnych technologii w sposób dostępny, bezpieczny i dostosowany do ich potrzeb.

5. Opracowanie systemu sztucznej inteligencji wspierającego przystępną komunikację

Zadanie dotyczy opracowania systemu sztucznej inteligencji umożliwiającego automatyczną konwersję tekstów oraz komunikatów tekstowych na formę bardziej przystępną w odbiorze i zrozumieniu. Rozwiązanie będzie tworzone we współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym i będzie służyć zwiększaniu dostępności informacji oraz wspieraniu komunikacji z osobami o zróżnicowanych potrzebach.

6. Funkcjonowanie Uniwersyteckiego Centrum Wiedzy o Dostępności

Zadanie obejmuje organizację i bieżące funkcjonowanie Uniwersyteckiego Centrum Wiedzy o Dostępności jako jednostki wspierającej rozwój wiedzy, kompetencji i praktycznych działań w zakresie dostępności. Centrum będzie pełnić funkcję przestrzeni współpracy interdyscyplinarnej, łączącej środowisko akademickie, instytucje publiczne, organizacje społeczne, przedsiębiorstwa oraz użytkowników końcowych.

7. Upowszechnianie zasad dostępności i projektowania uniwersalnego

Zadanie zakłada prowadzenie działań informacyjnych, edukacyjnych i promocyjnych dotyczących dostępności oraz projektowania uniwersalnego. Ich celem będzie zwiększanie świadomości społecznej, popularyzowanie dobrych praktyk oraz wzmacnianie współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym w zakresie tworzenia rozwiązań dostępnych dla wszystkich użytkowników.