Uczymy już od 34 958 dni
Projekty

Eko-efektywność a zrównoważenie rolnictwa drobnotowarowego: w poszukiwaniu możliwości optymalizacji negatywnych i pozytywnych efektów zewnętrznych

Jednostka finansująca: Narodowe Centrum Nauki
Konkurs: OPUS 21
Nr rejestracyjny: 2021/41/B/HS4/02433
Czas trwania projektu: 04.01.2022 – 03.01.2025
Budżet: 563 223,00 zł
Opis projektu:
Przewiduje się, że do 2050 roku liczba ludności na świecie wzrośnie do 9,7 miliarda. Jednocześnie możemy spodziewać się wzrostu dochodów w krajach rozwijających się i wschodzących, co spowoduje wzrost popytu na żywność oraz zmiany w strukturze tego popytu. Tymczasem należy pamiętać, że sektor rolny wytwarza nie tylko żywność, ale także pasze, materiał potrzebny do produkcji energii czy biowłókna. Z kolei zasoby potrzebne do produkcji rolnej (takie jak ziemia, gleba i woda) są zagrożone degradacją środowiska i zmianami klimatycznymi. W tym kontekście wydaje się oczywiste, że przyszłość należy do bardziej zrównoważonych systemów żywnościowych, w ramach których możliwa byłaby produkcja wysokiej jakości żywności bez pogarszania stanu środowiska naturalnego. Pozostaje jednak pytanie, jak można zdefiniować zrównoważony sposób gospodarowania? Uważamy, że można go mierzyć za pomocą tak zwanych wskaźników ekoefektywności. Standardowa efektywność produkcji została określona jako stosunek wyniku ekonomicznego (tj. wartości produktów sprzedanych przez firmę, sektor lub gospodarkę) do wykorzystanych nakładów. Z kolei w koncepcji ekoefektywności bierze się pod uwagę również środowiskowe efekty uboczne oraz pożądane dobra publiczne. Model, którym się posługujemy zakłada, że niepożądane rezultaty działalności rolniczej można oddzielić od dobrych. Innymi słowy, możliwe jest zredukowanie negatywnych efektów środowiskowych (takich jak emisja gazów cieplarnianych) bez uszczuplania wartości produkcji rolnej. Możliwe jest również zwiększenie produkcji bez jednoczesnego zwiększania presji na środowisko.
Pierwszym celem projektu jest oszacowanie aktualnych poziomów ekoefektywności dla małych gospodarstw rolnych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej (Polska, Rumunia, Serbia i Mołdawia), w których uwzględniono zarówno pożądane, jak i niepożądane efekty zewnętrzne. Następnie zbadamy czynniki społeczno-demograficzne, polityczne i instytucjonalne, które mają wpływ na ekoefektywność. Nasze podejście pozwala nam również na zidentyfikowanie tzw. "luzów", dzięki czemu możemy bezpośrednio oszacować możliwości redukcji zużycia środków produkcji w gospodarstwie oraz redukcji niepożądanych efektów zewnętrznych, oraz z drugiej strony, możliwości zwiększenia produkcji i pozytywnych efektów ubocznych. W drugim etapie projektu przeprowadzimy szczegółowe studia przypadków w gospodarstwach, które doświadczają "luzów", a na koniec przeprowadzimy eksperymenty wyboru dyskretnego na dużej próbie gospodarstw (ok. 150 gospodarstw w każdym kraju), aby lepiej zrozumieć gotowość (niechęć) rolników do wprowadzania przyjaznych dla środowiska praktyk rolniczych, które mogłyby pomóc im zredukować (lub wyeliminować) "luzy". Autorzy stawiają hipotezę, że ograniczenia percepcyjne i przekonania moralne odgrywają dominującą rolę w małych gospodarstwach i mogą utrudniać wprowadzanie zmian (w przeciwieństwie do zwolenników ekonomii kosztów transakcyjnych, którzy koncentrują się na ograniczonej racjonalności).
Kierownik projektu
prof. dr hab. Bazyli Maciej Czyżewski
Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej

Researchgate

Google Scholar